طلای موهوم هنوز در بازار می چرخد؛ نظارت بر پلتفرم ها در بلاتکلیفی

پروانه کاوسی- خبرنگار

به گزارش پایگاه خبری جهان طلا؛ سید حجت شفائی، رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا، جواهر، نقره و سنگ‌های قیمتی ایران، در نشست خبری با اصحاب رسانه، ضمن تشریح مهم‌ترین چالش‌های صنعت طلا و جواهر در حوزه‌های مدیریت صنفی، فعالیت پلتفرم‌های آنلاین، نظارت و صادرات، گزارشی از برنامه‌ها و دستاوردهای اتحادیه ارائه کرد و راهکارهایی برای اصلاح ساختار مدیریتی، ساماندهی بازار آنلاین، تقویت صادرات و بازگرداندن سرمایه‌های راکد طلای خانگی به چرخه تولید پیشنهاد داد.

پایان دوران طلای موهوم؛ اجبار پلتفرم‌ها به تأمین پشتوانه واقعی

شفایی با اشاره به آسیب‌های ناشی از فعالیت‌های بی‌ضابطه آنلاین در بازار طلا تأکید کرد: سال گذشته در پی ابلاغ دستورالعمل‌های جدید، چارچوب‌های سخت‌گیرانه‌ای برای فعالیت پلتفرم‌های فروش طلا تعیین شد. طبق این دستورالعمل، پلتفرم‌های فعال در این حوزه موظف هستند همانند واحدهای طلافروشی معتبر که از موجودی واقعی برخوردارند، بخشی از سرمایه خود را به صورت شمش استاندارد در بانک مرکزی یا صندوق‌های مورد تأیید این بانک نگهداری کنند.

وی ادامه داد: این اقدام با هدف توقف کامل روند خالی‌فروشی و فروش طلاهایی که وجود خارجی ندارند صورت گرفته است. بر این اساس، پلتفرم‌ها تنها مجاز به فروش موجودی واقعی خود هستند و با اجرای کامل این دستورالعمل، امکان فروش طلای موهوم که در گذشته یکی از چالش‌های اصلی این بازار بود، از بین خواهد رفت. با این حال، وضعیت فعلی حاکی از آن است که به دلیل اجرایی نشدن کامل ضوابط، پلتفرم‌ها همچنان بر رویه‌های پیشین خود اصرار دارند و نظارت‌های لازم به طور کامل اعمال نشده است.

ماجرای پرپیچ‌وخم سامانه نظارتی؛ از تأخیرهای مکرر تا پیشرفت ۹۰ درصدی

رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا، جواهر، نقره و سنگ‌های قیمتی ایران با اشاره به اینکه روند راه‌اندازی سامانه نظارتی مربوط به این بازار، مسیر پرچالش و زمان‌بری را طی کرده است بیان داشت: طبق دستورالعمل سال گذشته، بانک مرکزی مکلف شده بود ظرف مدت سه ماه سامانه نظارتی مربوطه را طراحی و پیاده‌سازی کند، اما پس از گذشت پنج ماه، این بانک طی نامه‌ای به کمیسیون اقتصادی ریاست جمهوری اعلام کرد که توانایی فنی برای تنظیم این سامانه را ندارد. این موضوع با پیگیری کمیسیون اقتصادی ریاست جمهوری همراه شد و بانک مرکزی مجدداً موظف به انجام این تکلیف قانونی شد.

شفایی تصریح کرد: خوشبختانه با پیگیری‌های اخیر، حدود ۲۰ روز پیش طراحی سامانه به پایان رسید و موضوع در هیئت مقررات‌زدایی مورد بررسی قرار گرفت.

وی اظهار داشت: در جلسات اخیر این هیئت نیز بخش عمده‌ای از سامانه ارزیابی شد و حدود ۹۰ درصد از موارد به نتیجه نهایی رسیده است. اکنون فعالان این صنف امیدوارند که پس از نهایی شدن مراحل فنی، فرایند تصویب، ابلاغ و اجرای کامل این سامانه به‌سرعت طی شود تا بستری امن برای دادوستد طلا ایجاد گردد.

ضرورت پایان‌دهی به قیمت‌سازی‌های شبانه و بی‌نظمی‌های بازار

شفایی در ادامه بیان داشت: اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا به عنوان نماینده تام‌الاختیار اتاق بازرگانی در جلسات تدوین دستورالعمل‌های مذکور حضور فعال داشته و تلاش کرده است غالب نظرات کارشناسی این صنف در متون قانونی گنجانده شود. بر اساس چارچوب‌های پیش‌بینی‌شده، مردم نباید طلاهای خام یا آب‌شده بدون مشخصات دریافت کنند و کالای تحویلی به مشتری باید دارای استانداردهای مشخص و نشان سازمان استاندارد باشد .

وی افزود: همچنین پلتفرم‌ها باید علاوه بر داشتن پشتوانه واقعی شمش، فرایند انتقال مالکیت را به گونه‌ای ثبت کنند که هر میزان طلای فروخته‌شده، معادل آن از موجودی حساب پلتفرم کسر و به حساب مشتری منتقل شود.

رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا، جواهر، نقره و سنگ‌های قیمتی ایران ادامه داد: حتی در شرایطی که طلای خریداری‌شده توسط مشتری در خزانه نگهداری می‌شود، از لحظه انتقال مالکیت، این موضوع باید با شفافیت کامل در حساب‌ها ثبت شود تا دارایی مشتری قابل رصد و پیگیری باشد. با این وجود، یکی از خلأهای بزرگ دستورالعمل‌های فعلی، نبود ساعت کاری مشخص برای فعالیت پلتفرم‌هاست. شفائی با تأکید بر اینکه فعالیت آنلاین نباید به بستری برای هیجانات کاذب تبدیل شود، تصریح کرد: این پلتفرم‌ها نیز باید مانند بازار فیزیکی دارای چارچوب زمانی مشخص باشند تا امکان قیمت‌سازی‌های غیرمتعارف در ساعات شبانه و ایجاد تلاطم در بازار از بین برود.

رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا، جواهر، نقره و سنگ‌های قیمتی ایران تاکید کرد: در صورت اجرای کامل این دستورالعمل، بسیاری از چالش‌های فعلی که ناشی از بی‌ضابطگی و نبود نظارت سیستمی است، مرتفع خواهد شد.

مدیریت چالش‌های «آب‌شده‌فروشی»؛ از تهدید تا فرصت

وی ادامه داد: ما با اقتصاد دیجیتال مخالفتی نداریم؛ اما پلتفرمی قابل‌قبول است که در خدمت تولید، توزیع و کارگزاری باشد. پلتفرمی که مواد خام را مستقیم به مردم می‌فروشد، عملاً «ضد تولید» است و سرمایه‌گذاری در این حوزه را نابود می‌کند.

شفائی از برنامه‌های جدید اتحادیه تولید کنندگان برای استانداردسازی بازار طلای آب شده خبر داد و افزود: قرار است با همکاری وزارت صمت، موضوع آب‌شده مدیریت شده و شرکت‌های ریفاینری برای بازگشت طلای شکسته به چرخه تولید استاندارد ایجاد شوند.

برگزاری هفدهمین نمایشگاه طلا و جواهر در 23 آذرماه

وی در بخش دیگری از سخنان خود بیان داشت: هفدهمین نمایشگاه طلا و جواهر که پیش از این مقرر بود در بهمن‌ماه ۱۴۰۴ برگزار شود، به دلیل شرایط ویژه کشور به ۲۰ فروردین ۱۴۰۵ موکول شد که متأسفانه با جنگ رمضان مصادف گردید و این رویداد لغو شد و در نهایت با هماهنگی‌های فشرده با اداره صمت، استانداری و سازمان‌های امنیتی، مقرر شده است که این نمایشگاه از ۲۳ تا ۲۷ آذرماه در سایت ایران‌مال برگزار شود.

کارنامه عملکرد اتحادیه؛ از ثبت «روز ملی طلا» تا تفاهم‌نامه‌های بین‌المللی

شفائی با اشاره به انتخابات هیئت مدیره جدید اتحادیه تولید کنندگان تأکید کرد که هیئت مدیره فعلی برنامه‌ها و رویکردهای جدید و متفاوت‌تر از گذشته را دارد، اما تلاش می کند دستاوردهای ارزشمند دوره اخیر به طور قطع ادامه دهد.

وی اهم دستاورد های اتحادیه تولید کنندگان و صادرکنندگان در دوره قبل را ثبت «روز ملی صنعت طلا، جواهر و گوهرسنگ‌ها» در تقویم ملی با همکاری وزارت ارشاد، تفاهم‌نامه با پلیس فرودگاه جهت صدور کارت حمل تخصصی طلا با نظارت نهادهای امنیتی، واگذاری مرکز سنجش صلاحیت شغلی و حرفه‌ای به اتحادیه، و ایجاد پایانه و کنسرسیوم صادراتی که به‌زودی افتتاح خواهد شد، برشمرد.

شفائی همچنین از واگذاری «میز توسعه صادرات طلا و جواهر» به این اتحادیه، تفاهم‌نامه با هنگ‌کنگ برای تعاملات بین‌المللی و تفویض اختیار صدور مدرک تدریس طراحی طلا و جواهر توسط وزارت ارشاد به اتحادیه، به عنوان گام‌های بلند در جهت ارتقای جایگاه این صنعت یاد کرد.

رئیس اتحادیه تولیدکنندگان طلا با تأکید بر اینکه تلاش این تشکل همواره دفاع از تمامی حلقه‌های زنجیره ارزش، از آموزش، معدن و تولید تا عرضه و سکه‌فروشی بوده است، تصریح کرد: و اگر در حوزه‌هایی مانند آب‌شده‌فروشی و سکه‌فروشی تمرکز و اعتراضاتی صورت می‌گیرد، به این دلیل است که این حوزه‌ها شأن و جایگاه خاص خود را دارند و متأسفانه برخی افرادِ وارد شده به این بخش‌ها، شخصیت و اعتبار کل صنف را زیر سؤال برده‌اند.

شفائی با بیان اینکه مدیریت صنف و صنعت طلا باید هوشمندانه باشد، افزود: زمان آن گذشته است که اتحادیه‌ها به روش‌های سنتی اداره شوند؛ در حال حاضر باید با رویکردهای نوین و علمی، این صنعت را حفظ کرد، چراکه در غیر این صورت، در آینده‌ای نزدیک آسیب‌های جبران‌ناپذیری به بدنه آن وارد خواهد شد.

سردرگمی حاکمیت؛ چرا صنف طلا به صدای واحد نیاز دارد

رئیس اتحادیه تولیدکنندگان طلا با اشاره به وجود حدود ۴۰۰ اتحادیه صنفی در کشور گفت: از این میان، تنها تشکل ملی در حوزه صنعت طلا، اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان است که دارای ۶ انجمن استانی در همدان، شیراز، مشهد، کرمان، اصفهان و تهران است. در دوره جدید، تصمیم بر این است که یک «کمیته مرکزی» در اتاق بازرگانی با دبیری این اتحادیه تشکیل شود تا ضمن یکپارچه‌سازی سیاست‌ها، صدای اعضا به صورت واحد شنیده شود.

وی با انتقاد از وضعیت فعلی تصریح کرد: بسیاری از بخشنامه‌ها و آیین‌نامه‌هایی که حاکمیت علیه صنف طلا تنظیم کرده، ناشی از تک‌صدایی نبودن و چندگانگی اتحادیه‌ها بوده است که باعث سردرگمی مسئولین شده است. این ایراد به خود صنف برمی‌گردد که نتوانسته‌اند یک‌صدا باشند و امیدواریم با تشکیل این دبیرخانه مرکزی، سیاست‌های یکپارچه و واحدی به گوش دولتمردان برسد.

تبلیغات طلا بدون مالیات؛ تخلفی که به اعتبار صنف طلا ضربه می زند

وی در ادامه با اشاره به اینکه عدم نظارت اتحادیه‌های صنفی باعث شده برخی واحدها تبلیغاتی با مضمون طلا بدون مالیات، طلا بدون اجرت یا طلا بدون سود انجام دهند، گفت که چنین مواردی علاوه بر تخلف، ذهنیت نادرستی درباره کل صنعت ایجاد می‌کند مبنی بر اینکه صنعت طلا مالیات پرداخت نمی‌کند و این مسئله به ناتوانی اتحادیه در نظارت برمی‌گردد.

شفائی تصریح کرد که تمام واحدهای دارای پروانه کسب برای دریافت مجوز باید پرونده مالیاتی داشته باشند و مالیات خود را پرداخت کنند و نمی‌توان رفتار یک واحد متخلف را به کل صنعت طلا تعمیم داد.

شفاف‌ترین صنف با ویترین یک‌متری؛ قربانی بی‌نظارتی اتحادیه های صنف طلا

رئیس اتحادیه تولیدکنندگان طلا با تأکید بر اینکه صنعت طلا و جواهر شفاف‌ترین صنف است، گفت که این صنف دارایی خود را در ویترین یک‌متری قرار می‌دهد و از صدها سال قبل بابت فروش طلا فاکتور می‌نوشت و هیچ کالایی با این ساختار و استراتژی وجود ندارد؛ اما متأسفانه به دلیل عدم نظارت و مدیریت اتحادیه‌های صنفی، این ذهنیت نادرست در جامعه ایجاد می‌شود.

ابزار نظارت پسینی؛ سلاح اتحادیه‌ها در برابر متخلفان

وی در پایان یادآور شد که با وجود تسهیل روند دریافت مجوز در درگاه مجوزها و دریافت آسان مجوز با بارگذاری مدارک، اتحادیه‌های صنفی می‌توانند از ابزار نظارت پسینی استفاده کنند، با تبلیغات کاذب برخورد نمایند، بر عملکرد تخصصی واحدهای دارای مجوز نظارت داشته باشند و کلاس‌های آموزشی و دوره‌های تخصصی را برای اعضای صنف طلا برگزار کنند.

صادرات تنها راه نجات صنف طلا

شفایی تصریح کرد: صنعت طلا و جواهر در پی تحریم‌های وضع‌شده از دوره گذشته ریاست‌جمهوری ترامپ، با چالش‌های صادراتی جدی مواجه شده است. با این حال، اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان با درک ضرورت تغییر ریل، رویکرد نوین، تفکرات پیشرو و مدیریت تخصصی را در دستور کار قرار داده است.

حبس ۴۰ ساله یک صنعت در حصار «کالای لوکس»

رئیس اتحادیه تولیدکنندگان طلا در ادامه گفت: متأسفانه در ۴۰ سال گذشته، صنعت طلا و جواهر در نگاه مسئولین به عنوان «کالای لوکس» شناخته می‌شد و نه یک «صنعت مولد». همین تلقی اشتباه باعث شد تا از قافله صادرات جهانی عقب بمانیم.

وی تأکید کرد: در حال حاضر، کیفیت تولیدات داخلی ایران با استانداردهای کشورهای پیشرفته برابری می‌کند، اما در حوزه صادرات، جایگاه فعلی ما بسیار ناچیز است.

شفائی برای ترسیم عمق بحران، آمارها را به میان کشید و افزود: ترکیه که سال‌ها پیش برای تأمین نیاز خود از مصنوعات دست‌دوم استفاده می‌کرد، امروز به یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان طلا در جهان تبدیل شده است. به عنوان نمونه، در سال ۲۰۲۲ ترکیه ۷۰۰ تن مصنوعات طلا صادر کرد، در حالی که ایران در همان سال تنها موفق به صادرات ۸۷۰ کیلوگرم شد.

مطالبه‌گری برای ایجاد «مسیر سبز صادراتی»

شفائی بر ضرورت تغییر نگاه حاکمیتی از یک فعالیت صرفاً تجاری به یک صنعت «تولیدمحور و صادرات‌محور» تأکید کرد و افزود: باید با ایجاد مسیر سبز صادراتی و حذف موانع اداری نفس‌گیر، از ظرفیت طلای کشور برای ارزآوری و اشتغال‌زایی استفاده شود. صادرات طلا نه تنها ارزآوری چشمگیری به همراه دارد، بلکه موتور محرک اشتغال و ارزش‌افزوده در زنجیره تولید است.

طرح بزرگ برای بسیج ۸۰ تن طلای خانگی

رئیس اتحادیه تولیدکنندگان طلا از یک اقدام استراتژیک خبر داد و گفت: در حال حاضر حدود ۷۰ تا ۸۰ تن طلا در خانه‌های مردم به صورت راکد وجود دارد. اتحادیه با همکاری برخی سازمان‌های پولی و مالی، در حال پیشبرد طرحی است که ۹۰ درصد آن محقق شده تا این سرمایه‌های خفته، در راستای تولید بهینه و سرمایه‌گذاری صادرات‌محور به چرخه اقتصاد بازگردند.